Nov 05 (Jowhar)- Iyada oo Israel ay u socoto dagaal kale oo isbahaysi oo kacsan, xisbi hormuud u ah Carabta iyo Israel ayaa sheegay inuu taageeri doono hoggaamiyaha garabka mucaaradka Gadi Eisenkot si uu isugu dayo inuu dhiso dowladda xigta ka dib markii doorashadii usbuucii hore aysan soo bixin guul cad.
“Kooxda baarlamaanka ee Liiska Carabta ee Isutagga Imaaraadka Carabta ayaa go’aansatay inay ku taliso Eisenkot inay dhisto dowladda xigta,” xisbiga oo loo yaqaan magaca Cibraaniga ee Raam ayaa bayaan uu soo saaray ku sheegay.
Ku dhawaaqista ayaa timid wax yar ka hor wadatashi lala yeeshay Madaxweyne Isaac Herzog, kaasoo la kulmaya kooxo siyaasadeed isagoo miisaamaya cidda siin doonta amarka ugu horreeya ee lagu dhisayo isbahaysi maamul ka dib markii midkoodna uusan helin aqlabiyad.
Hadalladii hore, Mr Herzog wuxuu ku boorriyay hoggaamiyeyaasha xisbiga inay aqoonsadaan xadka ballanqaadyada ololaha ee baarlamaanka jabay.
“Ma weydiisanayo qofna inuu ka tanaasulo qiyamkiisa asaasiga ah. Laakiin xaqiiqda hadda jirta, oo aan jirin guuleyste cad ka dib doorashooyinka, waxaan weydiisanayaa asal iyo hal-abuur, geesinimo iyo wanaag, si Dowladda Israa’iil ay u soo baxdo guuleystaha,” ayuu yiri madaxweynuhu markii uu helay natiijooyinka rasmiga ah.
In kasta oo madaxweynidu ay inta badan tahay mid xafladeed, go’aanka Mr Herzog ee ku saabsan cidda isku dayga ugu horreeya ee isku-dubaridka isbahaysi wuxuu qaabeyn karaa toddobaadyo – ama xitaa bilo – wadahadallo, kiiska ugu xunna wuxuu ku dhammaan karaa safar kale oo lagu tagayo codbixinta.
Mr Herzog wuxuu maanta bilaabayaa laba maalmood oo wadatashi ah oo uu la yeelanayo xisbiyada, isagoo ka bilaabaya Diimeed Zionism-ka xagjirka ah.
Xafiiska madaxweynaha ayaa sheegay inuu si ula kac ah u bilaabayay xisbiyada yaryar, isagoo rajeynaya inuu maqlo dhammaan aragtida, wuxuuna sugi doonaa ilaa berri dambe si uu ula kulmo xisbiga ugu weyn – Likud-ka garabka midig ee Ra’iisul Wasaaraha Benjamin Netanyahu iyo Yashar, oo ah xisbi ballaaran oo u dhexeeya midigta dhexe oo uu bilaabay Mr Eisenkot, oo ahaa taliye hore oo militari.
Mudaaharaadyo ka dhan ah Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu oo ka dhacay Galbeedka Qudus
Marka laga eego tirada, Mr Netanyahu iyo Mr Eisenkot midkoodna ma xukumo 61-ka kursi ee looga baahan yahay aqlabiyadda baarlamaanka 120-ka xubnood ka kooban.
Xisbiga Mr Netanyahu wuxuu leeyahay faa’iido, isagoo haysta 53 kursi marka loo eego 48-ka kursi ee Mr Eisenkot.
Taageerada Raam waxay muhiim u tahay sababtoo ah Mr Eisenkot wuxuu ka gudbi karaa xadka isagoo la kaashanaya xisbiyada matalaya Carabta laga tirada badan yahay ee Israa’iil, kuwaas oo wakiilladoodu ay gaareen 19 kursi iyadoo ay ka careysan yihiin dowladda midig-dhexe ee Mr Netanyahu.
Si kastaba ha ahaatee, qaybo ka mid ah mucaaradka ayaa ka labalabeeyay rajada ah inay ku tiirsanaadaan sharci-dejiyayaasha aan Yuhuudda ahayn si ay u maamulaan.
Mr Netanyahu wuxuu ku baaqay dowlad isbahaysi oo ballaaran oo aan lahayn liisaska Carabta, ka dib markii uu ku eedeeyay kooxaha Carabta inay “xadeen” codbixinta.
Xeer ilaaliyaha guud ee Israa’iil ayaa shalay ugu baaqay hay’adda sirdoonka Shin Bet inay la wadaagto horumarka baaritaankeeda ku aaddan sheegashooyinka musuqmaasuqa doorashada ee xisbiyada Carabta ee Israa’iil, isagoo sheegay in aan weli la soo gudbin wax caddayn ah.
Hogaamiyayaasha Carabta iyo Israa’iil ayaa si xooggan u diiday sheegashooyinka, halka Mr Eisenkot uu ku eedeeyay Mr Netanyahu iyo xisbigiisa Likud inay isku dayayaan inay sameeyaan “mucaarad ka dhan ah dimuqraadiyadda”.
Hoggaamiyaha mucaaradka Gadi Eisenkot ayaa ballan qaaday inuu si dhakhso ah u dhisi doono dowlad
Mr Herzog, oo ah qareen dabacsan oo xirfadiisa siyaasadeed ay ku jirtay Xisbiga Shaqaalaha ee garabka bidix ee burburay laakiin hadda si rasmi ah u ah mid aan xisbi ahayn, ayaa sheegay inuu doonayo inuu dhiirrigeliyo “feker cusub” oo uu ka fogaado doorasho cusub.
“Waa muhiim in la daalo fursad kasta, la ballaariyo wadahadalka oo la sahamiyo waddo kasta oo horusocod u noqon karta geeddi-socodka,” ayuu xafiiskiisu ku yiri bayaan, isagoo raaciyay inuu qaban karo wareegyo wadatashi oo dheeraad ah ka hor go’aankiisa.
Sida ku cad xeerarka Israa’iil, marka Mr Herzog uu u xilsaaro hawsha, qofka la magacaabay wuxuu haystaa 28 maalmood si uu u dhiso dowlad, iyadoo suurtagal ah in la kordhiyo 14 maalmood.
Haddii aan cidna guuleysan, Mr Herzog wuxuu xilka siin doonaa qof kale. Haddii taasi ay sidoo kale ku guuldareysato, inta badan siyaasiyiinta ayaa isu imaan kara si ay qof u magacaabaan 21 maalmood gudahood – haddii kale Israa’iil waxay u gudubtaa doorashooyin cusub.
Dhismaha isbahaysiga waa la soo saari karaa: ka dib doorashadii Noofambar 2022, waxay qaadatay Mr Netanyahu – oo Likud uu si ka wanaagsan u shaqeeyay markaas – 58 maalmood si uu u dhiso dowlad.
Israa’iil waxay qabatay shan doorasho intii u dhaxaysay 2019 iyo 2022 ka dib markii ay is mari waayeen.
Mr Netanyahu, oo ah hoggaamiyihii ugu waqtiga dheeraa ee Israa’iil, ayaa xukunka hayay muddo ku dhow labaatan sano.
Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil wuxuu wajahayaa eedeymo musuqmaasuq iyo halis xabsi haddii uu waayo awoodda iyo, iyada oo ay weheliso, xasaanad.
Maalmihii ugu dambeeyay ee ololaha, wuxuu si isdaba joog ah uga digay inuu amri doono in dib loo bilaabo dagaal buuxa oo ka dhan ah Iiraan isagoo la socda Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump.
Mr Eisenkot habeenkii doorashada wuxuu uga digay militariga inaysan qaadan amarro ku habboon “baahiyaha siyaasadeed ee Mr Netanyahu”, isagoo sheegay inuusan haysan wax amar ah – xitaa haddii uu sii ahaado ra’iisul wasaare oo xil haya.
