Soomaaliya oo amartay in Safiirka Imaaraadka Carabta uu dalka uga baxo muddo 72 saacadood gudahood ah
Wararka
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa amartay in Safiirka Imaaraadka Carabta (UAE) uu dalka uga baxo muddo 72 saacadood gudahood ah, waxayna sidoo kale dib ugu yeertay safiirkeeda u fadhiya Abu Dhabi si ay ugala tashato arrimahan. Tallaabooyinkan ayaa ah kuwii ugu adkaa ee Muqdisho ay qaaddo ka dhan ah Imaaraadka Carabta tan iyo markii ay bishii Janaayo baabi’isay dhammaan heshiisyadii ay la lahayd dalkaas Khaliijka ku yaalla.
Go’aannadan ayaa lagu qaatay kulankii toddobaadlaha ahaa ee Golaha Wasiirrada oo dhacay Khamiistii, kaas oo uu guddoominayay Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre. Waxaa go’aannadaas kadib shaaciyay Wasiirka Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska, Cabdifataax Qaasim Maxamuud, oo shir jaraa’id ku qabtay caasimadda.
Wasiirka ayaa sheegay in Goluhu ay ka wada hadleen waxa ay ku tilmaameen “weerar qaawan” oo Imaaraadku ku qaaday Soomaaliya, kaas oo ka hor imaanaya dhammaan shuruucda caalamiga ah.
Wuxuu xusay in kadib markii si qoto dheer loo qiimeeyay xaaladda, Goluhu uu soo saaray shan go’aan. Ugu horrayn, Goluhu wuxuu faray Wasaaradda Arrimaha Dibadda inay dib ugu yeerto Safiirka Soomaaliya u fadhiya Imaaraadka Carabta si ay ugala tashadaan arrimahan, isla markaana ay faraan Safiirka Imaaraadka Carabta ee jooga Muqdisho inuu dalkiisa ku laabto.
Waxaa la siiyay muddo 72 saacadood ah inuu dalka uga baxo. Marka labaad, Wasiirku wuxuu sheegay in Dowladda Federaalku ay qaadi doonto tallaabooyin taxane ah oo looga hortagayo weerarka lagu hayo midnimada, madax-bannaanida, amniga iyo wada-noolaanshaha dalka. Marka saddexaad, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ayaa la faray inay bulshada caalamka ku wargeliso waxa Goluhu ugu yeeray “gardarrada” Imaaraadka Carabta ay ku hayaan shacabka Soomaaliyeed.
Wasaaraddu waxay arrintan hor geyn doontaa dowladaha shisheeye iyo ururada caalamiga ah. Marka afraad, Dowladda Federaalku waxay digniin adag u dirtay cid kasta oo la shaqeysa Imaaraadka Carabta, isla markaana ka qayb qaadata gardarrada ka dhanka ah shacabka iyo dowladda Soomaaliya. Marka shanaad, dowladdu waxay ugu baaqday dhammaan hoggaamiyeyaasha Soomaaliyeed iyo muwaadin kasta inay ka qayb qaataan difaaca dalkooda, ayna ka hor tagaan gardarro kasta oo nooc kasta ha ahaatee.
Hadalka Wasiirka laguma xusin in xiriirkii diblomaasiyadeed ee labada dal la jaray. Tallaabooyinka la shaaciyay ayaa ah oo kaliya bixitaanka Safiirka Imaaraadka Carabta iyo dib-u-yeerista Safiirka Soomaaliya.
Go’aannadan Golaha ayaa yimid laba maalmood kadib markii Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu habeenkii Talaadada la hadlay shacabka Soomaaliyeed, isagoo si faahfaahsan u sharraxay mowqifka Dowladda Federaalka ee ku aaddan Imaaraadka Carabta.
Madaxweynuhu wuxuu sheegay in Abu Dhabi ay heshiisyo ku saabsan dekedaha Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo la saxiixatay maamul goboleedyada iyo iyada oo aan la helin Dowladda Federaalka, ay gacan ka geysatay dhisidda saldhigyo milatari iyo ciidamo ka baxsan taliska qaranka Soomaaliya iyadoo ciidanku la dagaallamayo Al-Shabaab, waxayna siisay taageero siyaasadeed iyo mid dhaqaale oo sii hurisay khilaafaadka gudaha dalka.
Wuxuu sheegay in Imaaraadka Carabta uu door ka ciyaaray aqoonsiga Israa’iil ee gobollada waqooyi ee Soomaaliya, iyo in dhulka Soomaaliya ee Berbera loo isticmaalay Janaayo 2026 si loogu raro hoggaamiye maleeshiyo ah oo ka cararaya Yemen isagoon ogolaansho ka haysan Soomaaliya.
Arbacadii, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ayaa khudbadda ku raacday bayaan muujinaya walaac xooggan oo ku saabsan faragelinta joogtada ah ee Imaaraadka Carabta ee arrimaha gudaha ee Soomaaliya.
Wasaaraddu waxay diiday wax kasta oo ku lug leh arrimaha dibadda ama heshiis amni oo barbar socda oo ka hor imaanaya Dowladda Federaalka, waxayna sheegtay in Soomaaliya ay qaadi doonto dhammaan tallaabooyinka sharciga ah ee lagama maarmaanka ah si ay u ilaaliso madax-bannaanideeda.
Waxay sheegtay in walaaca Soomaaliya uu la xiriiro siyaasadda dowladda Imaaraadka Carabta, waxayna xaqiijisay saaxiibtinimada labada shacab. Abu Dhabi ma aysan ka hadlin arrimaha uu Madaxweynuhu soo jeediyay.
Jawaabta kaliya ee dadweynaha ayaa timid Arbacadii qoraal uu soo dhigay baraha bulshada Anwar Gargash, oo ah la-taliyaha diblomaasiyadeed ee Madaxweynaha Imaaraadka Carabta, kaasoo khudbadda ku tilmaamay weerar wuxuuna sheegay in Imaaraadka Carabta uu garab istaagay Soomaaliya iyo dadkeeda. Ma uusan soo hadal qaadin dekedaha, ciidamada ama isticmaalka Berbera.
Wasiirrada Difaaca iyo Hawlaha Guud iyo Wasiiru-dawlaha Arrimaha Dibadda ayaa saacado gudahood uga jawaabay. Go’aannada Khamiista waxay xambaarsan yihiin khilaaf soo socday inta badan sanadka oo dhan.
12kii Janaayo 2026 Golaha Wasiirradu waxay baabi’iyeen dhammaan heshiisyadii lala galay Imaaraadka Carabta, oo daboolayay amniga, difaaca iyo dhaqaalaha, waxayna hawada Soomaaliya u xireen diyaaradaha militariga iyo kuwa xamuulka qaada ee Imaaraadka.
Madaxweynuhu wuxuu sheegay in tallaabadaas ay raacday sannado badan oo diblomaasiyadeed oo dulqaad leh, loona qaaday difaaca madaxbannaanida Soomaaliya.
Soomaaliya waa dowladdii saddexaad ee Afrikaan ah oo 18 bilood gudahood qaadata tallaabooyin noocan oo kale ah. Suudaan waxay xiriirkii diblomaasiyadeed u jartay Imaaraadka bishii Maajo 2025 waxayna ku dhawaaqday inay tahay dowlad gardarro ah, Aljeeriyana waxay xiriirkii u jartay 10kii Sebtembar 2026, iyadoo eriday safiirkii Imaaraadka, isla markaana hawada u xirtay diyaaradaha diiwaangashan ee Imaaraadka.
Dowladda Federaalka ayaa inta badan sheegtay in khilaafkeedu uu la xiriiro siyaasadda dowladda Imaaraadka ee uusan la xiriirin dadka Imaaraadka, kuwaas oo ay ku nool yihiin kumanaan Soomaali ah oo ka shaqeeya.
Khudbaddiisa Madaxweynaha ayaa sheegay in Soomaaliya ay diyaar u tahay xiriir ay la yeelato Imaaraadka Carabta oo ku salaysan sinnaan, ixtiraam iyo aqoonsi buuxa oo midnimadeeda dhuleed, iyo inay difaaci doonto madax-bannaanideeda si kasta oo sharciyadeeda iyo sharciga caalamiga ah ay u oggolaadaan.


