Oktt 05 (Jowhar)- Iran waxay xiri doontaa Marinka Hormuz ilaa Mareykanka uu ka buuxiyo toddobo shuruudood oo ku xusan heshiis ku meel gaar ah oo bishii Juun dhacay, sida uu sheegay afhayeenka baarlamaanka Mohammad Baqer Qalibaf, sida laga soo xigtay warbaahinta dowladda.
Tehran waxay soo jeedisay soo jeedin ka dhacday Golaha Guud ee Qaramada Midoobay oo ku saabsan in marin biyoodka istaraatiijiga ah dib loo furi karo oo gaadiidka caadiga ah ee badda lagu soo celin karo toddobo maalmood gudahood – laakiin waa haddii shuruudahaas la buuxiyo. Mareykanka ayaa jawaabtiisa usbuucii hore u gudbiyay dhexdhexaadiyeyaasha Qatar, sida lagu sheegay warbixintu.
“Mowqifka Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iran waa mid gebi ahaanba cad oo adag, Marinka Hormuz lama furi doono ilaa la buuxiyo toddobada shuruudood ee aan leenahay, oo ku salaysan Heshiiska Isfahamka ee Islamabad,” ayuu yiri Mr Qalibaf, oo lagu tilmaamay inuu yahay gorgortanka ugu sarreeya Iran.
Wuxuu sheegay in Washington “ay tahay inay fahanto in muddada la jiidayo (diblomaasiyadda) iyo in la amro dalabaadka hal dhinac ah ay dhammaatay”.
Afhayeen u hadlay Wasaaradda Arrimaha Dibadda ayaa Axaddii sheegay in Iran ay mowqifkeeda ballaaran u gudbisay jawaabta Mareykanka iyada oo loo marayo dhexdhexaadiyayaal, halka ay tilmaamayso in qodobo kale ay weli u baahan yihiin in loo gudbiyo Washington.
“Soo jeedinta Mareykanka waxay si aad ah ula jaanqaadaysaa mowqifkoodii hore, gaar ahaan arrinta nukliyeerka. Waxaan u sheegnay in diiradda aan saarno marxaladdan ay tahay arrinta Marinka Hormuz iyo soo noqoshada amniga marin biyoodkan waxay u baahan tahay tallaabooyin cad oo ka yimaada Mareykanka,” ayuu yiri afhayeenka Esmaeil Baghaei.
Mr Baghaei ayaa sidoo kale diiday sheegashooyinka ah in Iran ay soo jeedisay in la oggolaado baaritaannada xarumaha nukliyeerka ee hay’adda ilaalinta nukliyeerka ee Qaramada Midoobay si loogu fududeeyo cunaqabataynta, isagoo sheegay in Tehran aysan gelin wadahadallo nukliyeer ah oo ay la yeelatay Washington.
Dukumenti hadda socda ayaa qeexaya daaqad toddobo maalmood ah oo lagu dhisayo kalsoonida oo loogu talagalay in labada dhinac dib loogu celiyo nooc la xoojiyay oo ka mid ah heshiiskii is-afgaradka ee lagu heshiiyay bishii Juun, oo ay ku jiraan tallaabooyin la taaban karo oo la xiriira barnaamijka nukliyeerka ee Iran, sida uu sheegay sarkaal ka hadlay wadahadallada toddobaadkii hore.
Muranka, sida uu sheegay sarkaalku, wuxuu diiradda saarayaa sida tallaabooyinka loo qaadi doono halkii laga eegi lahaa waxa qorshuhu ka kooban yahay.
Qatar ayaa farriimo kala gudbinaysay Washington iyo Tehran iyadoo isku dayaysa inay soo afjarto colaadda oo ay dib u furto marin-biyoodka Hormuz—kaas oo ahaa marin ay mari jireen qiyaastii shan meelood meel (20%) saliidda iyo gaaska dabiiciga ah ee dareeraha ah ee caalamka, ka hor inta aysan bilaaban dagaalkii dhacay dhammaadkii bishii Febraayo, kaas oo ay Mareykanka iyo Israa’iil ku qaadeen Iran.
Heshiiskii is-afgarad ee bishii Juun ayaa horseeday xabbad-joojin aan waqti dheer qaadan, waxaana ku jiray qodobo khuseeya marin-biyoodka iyo barnaamijka nukliyeerka ee Iran.
Hadallo gaar ah oo uu jeediyay, Wasiirka Arrimaha Dibadda Abbas Araqchi ayaa u sheegay safiirrada iyo diblomaasiyiinta shisheeye ee jooga Tehran in Iran ay doonayso in Mareykanku uu qaato waddada diblomaasiyadda, balse wuxuu uga digay in Tehran ay diyaar u tahay inay jawaab bixiso haddii Washington ay mar kale doorato tallaabo militari.
Maalintii Khamiista, ilo-wareedyo ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee Reuters in Iran ay diyaarinayso jawaab ka ballaaran kana xoog badan tii hore, haddii Mareykanku uu dib u bilaabo weerarro militari oo baaxad leh.
“Haddii ay mar kale u wareegaan xalalka militari, waxaan ka diyaarsan nahay sidii hore, waxaana qaadi doonnaa tallaabo kasta oo lagama maarmaan u ah inaan nafteena ku difaacno,” ayuu yiri Mr. Araqchi.
Afhayeenka ciidamada Mohammad Akraminia ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee Fars in Iran ay kordhin doonto masaafada ay gaari karaan gantaaladeeda.





