Aug 29 (Jowhar)-Lix bilood oo dagaal ah oo u dhexeeya Mareykanka iyo Iran oo ruxay Bariga Dhexe isla markaana carqaladeeyay marinnada maraakiibta, Tehran waxay sheegtay in diblomaasiyadda ay weli suurtogal tahay – laakiin waa haddii Washington ay ka baxdo waxa ay Iiraan ugu yeerto habka cadaadiska koowaad.
“Diblomaasiyadda dib loogu soo celiyo wadada saxda ah ma aha wax aan macquul ahayn. Waxay ku xiran tahay fahamka Mareykanka ee hal xaqiiqo oo fudud: cadaadis ma shaqeynayo,” Wasiirka Arrimaha Dibadda Iiraan Abbas Araghchi ayaa ku soo qoray X.
Bilo, dhexdhexaadiyayaal ay ku jiraan Pakistan iyo Qatar ayaa isku dayay inay dhexdhexaadiyaan joojinta colaadda ay bilaabeen Mareykanka iyo Israa’iil dabayaaqadii Febraayo, laakiin dadaalladaas ayaa si isdaba joog ah u hakaday.
In kasta oo labada dhinac ay ku heshiiyeen xabad joojin bishii Abriil oo ay saxiixeen heshiis isfaham bishii Juun oo ay dhigeen saldhig heshiis nabadeed oo kama dambays ah, haddana heshiis dhammaystiran weli ma uusan hirgelin. Taa beddelkeeda, Washington ayaa tan iyo markaas sii kordhisay waxa ay ugu yeertay “dagaal dhaqaale” oo ka dhan ah Tehran.
Dalabka ugu dambeeyay ee lagu soo nooleynayo wadahadallada, Mr Araghchi ayaa shalay kula kulmay dhiggiisa Qatar magaalada Tehran si uu diiradda u saaro Marinka Hormuz, kaas oo Iiraan ay xirtay bilowgii dagaalka. Kulankan ayaa yimid dhammaadkii toddobaad wadahadallo xooggan oo Iiraan ay la yeelatay Cumaan iyo Bakistaan.
Dhanka kale, xayiraadda ciidamada badda ee Mareykanka ee ka dhanka ah dekedaha Iiraan ayaa adkeynaysa cadaadiska sahayda shidaalka ee gudaha Iran, halkaas oo wax soo saarka gudaha uu hoos u dhacay. Mareykanka ayaa ololaha u qaabeeyay “Maalin Dhaqaale D-Day” maadaama ay sii xoojinayso cadaadiska saaran cadawgeeda.
Xabbad-joojinta Abriil waxay joojisay dagaalkii ugu cuslaa, laakiin weerarrada isdaba joogga ah – oo inta badan diiradda lagu saarayay Marinka Hormuz – ayaa sii waday inay qariyaan rajada laga qabo nabad waarta.
Sheekooyinkii ugu dambeeyay ee Bariga Dhexe
‘Dhis kalsooni’
Tehran waxay toddobaadyo kula jirtay Muscat wadahadallo ku saabsan mustaqbalka Hormuz, maadaama biyaha dhulka ee Cumaan ay ka kooban yihiin qaybta kale ee marinka cidhiidhiga ah. Iiraan waxay ku adkeysatay in marinku uu xirnaan doono ilaa Washington ay fuliso ballanqaadyada ku xusan qoraalka Juun, kaas oo ku baaqaya in la qaado xayiraadda ka dhanka ah Mareykanka lana qaado cunaqabataynta.
“Mareykanku waa inuu dhisaa kalsooni, si xushmad leh u hadlo, aqoonsado xuquuqdeenna, oo uu ilaaliyaa ballanqaadyada,” ayuu yiri Mr Araghchi.
Xildhibaan Esmail Kowsari oo ka tirsan baarlamaanka Iran, oo ka hadlayay telefishanka dawladda, ayaa ku celceliyay mowqifkaas wuxuuna ka digay haddii qoraalkan aan la fulin oo Mareykanku “uusan ixtiraamin ballanqaadyadiisa, kaliya ma aha in Marinka Hormuz uu xirnaan doono, laakiin Mareykanka waa inuu diyaar u ahaado ficilladeenna weerarka ah waxaanan ka raadin doonnaa meelaha ugu fog”.
Scott Bessent ayaa la filayaa inuu codsiyo toos ah u diro dhiggiisa kulamada labada dhinac toddobaadka soo socda
Xitaa iyadoo Washington ay sheegtay inay damacsan tahay inay cadaadis saarto dhaqaalaha Iran, Tehran waxay la kulantay tobanaan sano oo cunaqabatayn caalami ah, khubaraduna waxay weli shaki ka qabaan inta ay le’eg tahay faa’iido dheeraad ah oo Mareykanku si dhab ah u isticmaali karo.
Falanqeeyayaashu waxay ku doodayaan in istaraatiijiyad kasta oo Mareykan ah oo lagu go’doomiyo Iran ay u badan tahay inay ku xirnaan doonto iskaashiga Shiinaha – xaalad ay ku tilmaameen mid aan macquul ahayn. Beijing waxay difaacday xiriirkeeda Tehran waxayna wacad ku martay inay ilaalin doonto danaheeda.
Shiinuhu wali wuu iibsan karaa cayriin Iran – oo ah durdur dakhli oo muhiim u ah Tehran – iyada oo loo marayo waddooyinka dhulka ee aan ku tiirsanayn Marinka Hormuz.
Xoghayaha Maaliyadda Mareykanka Scott Bessent ayaa sheegay “in aysan jirin cid ka sarreysa cunaqabateynta Mareykanka” markii la weydiiyay in Washington ay beegsan doonto bangiyada Shiinaha ee ganacsiga la leh Iiraan, ka hor booqashada la filayo inuu bisha Sebtembar ku tago caasimadda Mareykanka madaxweynaha Shiinaha Xi Jinping.
