Sept 13 (Jowhar)- Weerar diyaaradaha aan duuliyaha lahayn (drone) lagu qaaday dhuumaha muhiimka ah ee shidaalka Sacuudi Carabiya ee isku xira Bariga iyo Galbeedka ayaa ku qasbay boqortooyada inay joojiso shaqada dhuumahan oo ah marin muhiim ah; tani waa koror degdeg ah oo ku yimid dagaalka Bariga Dhexe oo sii ballaaranaya, kaas oo horey u saameeyay suuqyada tamarta ee caalamka.
Sacuudi Carabiya, oo ah dalka ugu weyn dunida ee dhoofiya saliidda cayriin, ayaa sheegtay inay si ku-meel-gaar ah u xirtay dhuumahaas si taxaddar leh kadib weerar dhanka hawada ah oo ay Riyadh iyo Baghdad labaduba sheegeen inuu ka yimid dhanka Ciraaq, halkaas oo ay ka hawlgalaan maleeshiyooyin ay taageerto Iran.
Ciraaq ayaa xilkii ka qaadday taliye ciidan iyadoo ka jawaabaysa weerarkaas.
Dhuumahan oo dhererkoodu yahay 1,200 oo kiiloomitir, kuna fidsan Jasiiradda Carabta, ayaa muddo lix bilood ah ahaa marin-bixiye muhiim u ah sahayda saliidda Bariga Dhexe, maadaama dagaalku uu inta badan xiray marinka Hormuz (Strait of Hormuz).
Bilowgii dhawaa, dhuumahan waxay qaadayeen 4 ilaa 5 milyan oo foosto maalintii — taas oo u dhiganta qiyaastii 4% ilaa 5% sahayda caalamka — taas oo ka caawisay Sacuudi Carabiya inay ka badbaaddo saameynta ugu daran ee carqaladeynta soo wajahday waddamada kale ee Khaliijka ee dhoofiya saliidda iyo gaaska.
Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay in laga yaabo inay Iran mas’uul ka tahay arrintan.
Hogaamiyaha Sacuudiga oo codsaday caawimaad dhanka milatariga ah
Joojinta shaqada dhuumaha ayaa timid xilli qiimaha saliiddu uu si xooggan u kacay toddobaadkii la soo dhaafay, qiimaha naaftada ee Mareykankana uu dhaafay heerka ugu sarreeya ee $6 halkii gallon. Kororka qiimaha ayaa yimid xilli Mareykanka iyo Iran ay labaduba rasaas ku fureen maraakiibta shidaalka qaada, isla markaana kooxda Xuutiyiinta ee Yemen oo xiriir la leh Iran ay ku sii siqayeen dhanka Badda Cas, taas oo kordhisay suurtagalnimada in carqaladeyntu ay ku faafto marin kale oo muhiim ah oo maraakiibta ganacsiga ay maraan.
Arrintan ayaa Washington gelinaysa xaalad adag oo ku saabsan inay caawiso Sacuudi Carabiya dagaalka ay kula jirto Xuutiyiinta — tallaabo laga yaabo inay sii ballaariso dagaalka.
Dhaxal-sug Mr Trump ayaa xaqiijiyay inuu la hadlay amiirka dhaxalka leh, wuxuuna sheegay in Xuutiyiintu ay sidoo kale la xiriireen maamulkiisa si ay Washington uga codsadaan inaysan si toos ah ugu lug yeelan colaadda.
Afar ilo-wareed oo ka tirsan dowladda Yemen ayaa u sheegay Reuters in Xuutiyiintu ay shalay qabsadeen jasiiradda istaraatiijiga ah ee Perim, oo ku taal bartamaha marin biyoodka Bab el-Mandeb – oo loogu yeero “Albaabka Ilmada” ee ku taal afka Badda Cas.
Ciidamada dowladda Yemen ayaa sheegay inay duqeeyeen Xuutiyiinta magaalada Badda Cas
Ciidamada dowladda Yemen ee Sacuudigu taageero ayaa sheegay inay duqeeyeen dagaalyahannada Xuutiyiinta ee xulafada la ah Iiraan ee magaalada Mocha ee Badda Cas, iyadoo tirada dadka rayidka ah ee lagu qasbay inay ka cararaan dagaalka soo cusboonaaday ay sii kordheyso.
Wakaaladda wararka dowladda Saba ayaa ku warantay in “ciidamada Yemen ay burburiyeen gawaari iyo hub ayna dileen xubno ka tirsan maleeshiyada argagixisada Xuutiyiinta” oo ku dhow dekedda Mocha, iyagoo soo xiganaya afhayeen sheegay inay sidoo kale duqeeyeen bartilmaameedyada Xuutiyiinta oo ku yaal meel ka baxsan magaalada.
Xuutiyiintu, dhankooda, ayaa caawa sheegay in “diyaaradaha cadowga Sacuudiga ay qaadeen 129 duqeymo” 48-kii saacadood ee la soo dhaafay meelaha ay maamulaan.
Dagaalka sokeeye ee Yemen wuxuu bilaabmay 2014 markii Xuutiyiintu ay qabsadeen caasimadda Sanca. Ka dib xabad joojin la gaaray 2022, khilaafku wuxuu inta badan ahaa mid aan degganayn ka hor inta uusan dib ugu soo laaban bishii Luulyo, taasoo Yemen u jiiday dagaalka ballaaran ee Bariga Dhexe.
Sacuudiga ayaa galay dagaalka Yemen sanadkii 2015 isagoo garab ka helaya dowladda caalamku aqoonsan yahay waxayna sii wadaan inay taageeraan maamulka fadhigiisu yahay Cadan.
Fiidnimadii, mas’uuliyiinta Sacuudiga waxay soo saareen laba digniinood oo kooban oo ka digaya khatarta weerarrada laba gobol oo koonfurta ah oo u dhow Yemen.
